Albert Jan Swart
Sectoreconoom industrie
ABN AMRO
De oorlog in het Midden-Oosten leidt tot een nieuwe golf van inflatie, zo blijkt uit de eerste Nevi Inkoopmanagersindex voor de Nederlandse industrie sinds het begin van de oorlog. Zowel de inkoop- als de afzetprijzen stijgen in het hoogste tempo in meer dan drie jaar.
In de Nevi Inkoopmanagersindex van maandag 2 maart waren de gevolgen van de toen net uitgebroken oorlog nog niet meegenomen. Deze Nevi-enquête, onder circa 350 inkoopmanagers, is tussen 12 tot en met 23 maart gehouden. De uitkomsten maken duidelijk dat de Nederlandse industrie nu al kampt met de hoogste inflatie sinds eind 2022. De prijzen van metalen, kunststoffen, energie, brandstof en transport stijgen snel, en veel ondernemingen berekenen deze kosten door in hun verkoopprijzen.
Sterke ontregeling toeleveringsketens
De ontregeling van toeleveringsketens wordt ook zichtbaar in de levertijden, die in maart met het hoogste tempo zijn toegenomen sinds de zomer van 2022. Destijds werden de toeleveringsketens ontregeld door Russische beschietingen van de staalindustrie in Oekraïne en een sterke krimp van de Europese energie-intensieve industrie, die kunststoffen als polyethyleen en andere halffabricaten produceert.
Momenteel melden inkopers vooral vertraging van goederen uit Azië. Deze wordt vermoedelijk veroorzaakt door ontregeling van de containervaart, maar het stilvallen van de energie-intensieve industrie door een tekort aan olie en olieproducten kan ook een rol spelen. Prijzen van kunststoffen stijgen al sinds het begin van de oorlog snel, mede door het stilvallen van de export van kunststoffen uit landen in het Midden-Oosten, die deze normaliter veel exporteren. Door een tekort aan nafta uit het Midden-Oosten zijn petrochemische fabrieken in Azië stilgevallen, wat de schaarste aan kunststoffen verergert.
Sommige Nederlandse ondernemingen profiteren van de ontregeling van toeleveringsketens. Inkopers uit andere landen kloppen nu bij Nederlandse leveranciers aan om de nodige producten te kunnen kopen. Nevi-respondenten rapporteren hogere orders uit onder meer Thailand, Singapore, China en Australië.
Verdere groei bedrijvigheid
De oorlog heeft het optimisme over groei in 2026 aan het wankelen gebracht. Toch is de Nevi Inkoopmanagersindex in maart verder gestegen, van 50,8 naar 52,0. De groei van de productie trok aan en het aantal nieuwe orders steeg weer, na een nipte daling in februari. Vermoedelijk stijgt ook de vraag uit Duitsland. Duitsland is de belangrijkste exportmarkt voor de Nederlandse industrie. Na vier jaar malaise door de oorlog in Oekraïne groeit de productie van de Duitse industrie weer, mede dankzij de groeiende defensie-industrie.
Ondanks de groei van de productie en de stijging van de Nevi Inkoopmanagersindex blijven de vooruitzichten voor de Nederlandse industrie onzeker. Veel zal afhangen van de duur van de ontregeling van de olie- en gasmarkt. Zelfs bij een snelle wapenstilstand is het niet zeker of de productie van olie en gas op korte termijn weer normaal functioneert, door beschadigingen aan energie-infrastructuur zoals olieterminals, LNG-terminals en pijpleidingen. Vooralsnog verwacht ABN AMRO dat de ernstige verstoringen van de energievoorziening aanhouden tot eind mei. In dat geval kunnen de gevolgen voor de economische groei beperkt blijven. In een negatief scenario wordt de economie harder geraakt met grotere gevolgen voor investeringen, wat de voor Nederland belangrijke machine-industrie zou kunnen belemmeren.