Nevi
Winkelwagen 0
Kennisbank resultaten

De grijze kant van inkoop: twijfelachtige inkooppraktijken herkennen en aanpakken

Artikel 4 minutes augustus 2026

Waar ligt de grens tussen professioneel handelen en twijfelachtig inkoopgedrag? Onderzoek van Fanny Chen laat zien welke praktijken voorkomen, waar de grootste ethische risico’s liggen en hoe organisaties ethische besluitvorming kunnen ondersteunen.

Waar ligt de ethische grens in inkoop?

Een leverancier meenemen in een selectie omdat het senior management daar een voorkeur voor heeft. De ene leverancier meer of betere informatie geven dan de andere. Of een inkoopbeslissing laten beïnvloeden door een persoonlijke relatie met een vertegenwoordiger van een leverancier.

Het zijn voorbeelden van situaties waarin professioneel handelen en twijfelachtig gedrag dicht bij elkaar kunnen komen.


In The Grey Side of Procurement: Identifying and Addressing Questionable Purchasing, onderzoekt Fanny Chen van Erasmus University Rotterdam welke twijfelachtige inkooppraktijken voorkomen, hoe deze worden beoordeeld en welke factoren betrokkenheid bij dit gedrag kunnen beïnvloeden. Het onderzoek biedt daarnaast aanknopingspunten voor organisaties die ethisch gedrag binnen inkoop willen versterken.

De bijzondere positie van de inkoopprofessional

In het onderzoek wordt ethisch gedrag omschreven als gedrag dat in overeenstemming is met professionele normen. Onethisch inkoopgedrag bestaat uit gedragingen die de algemeen aanvaarde maatschappelijke morele normen rond het inkoopproces schenden.

Inkoopprofessionals nemen daarbij een bijzondere positie in. Zij functioneren als schakel tussen de interne organisatie en leveranciers. Vanuit die rol krijgen zij te maken met verschillende belangen, relaties en verwachtingen. Juist daardoor kunnen situaties ontstaan waarin een professional een ethische afweging moet maken.

Het onderzoek wijst met name de leveranciersselectie aan als een fase met een verhoogde kwetsbaarheid voor onethisch gedrag.

Hoe kunnen organisaties ethisch inkoopgedrag versterken?

Het herkennen van twijfelachtig gedrag is één stap. Vervolgens is de vraag hoe organisaties professionals kunnen ondersteunen bij ethische besluitvorming.

Het onderzoek onderscheidt daarvoor drie managementstrategieën:

Gedragscodes kunnen worden ingezet om ethisch gedrag te stimuleren. Ze maken zichtbaar welke normen binnen de organisatie gelden en welk gedrag van professionals wordt verwacht.

Een gedragscode vormt daarmee een gemeenschappelijk referentiekader voor beslissingen in situaties waarin verschillende belangen een rol spelen.

Naast formele regels noemt het onderzoek gedragstraining als instrument. Met behulp van gedragssimulaties kunnen professionals oefenen met situaties waarin ethische besluitvorming nodig is.

Daarmee ontstaat een praktische omgeving waarin dilemma’s kunnen worden verkend voordat een vergelijkbare situatie zich daadwerkelijk voordoet.
Een derde strategie is moral case deliberation, oftewel moreel beraad. Daarbij worden ethische vragen en conflicten gezamenlijk besproken. Door verschillende perspectieven en belangen expliciet te maken, kunnen professionals bewuster omgaan met situaties waarin niet direct duidelijk is wat de juiste handelwijze is.

Juist het grijze gebied vraagt om aandacht

De waarde van The Grey Side of Procurement zit juist in de aandacht voor situaties die niet altijd direct als een ernstige integriteitsschending worden herkend.

Een persoonlijke relatie, een voorkeur vanuit het management of een klein verschil in informatievoorziening kan op het eerste gezicht onschuldig lijken. Tegelijkertijd kunnen dergelijke keuzes invloed hebben op de objectiviteit, transparantie en professionaliteit van het inkoopproces.

Voor organisaties betekent dit dat ethisch inkopen niet alleen draait om het vastleggen van regels. Professionals moeten ethische dilemma’s kunnen herkennen, bespreken en er in de praktijk mee leren omgaan.

Gedragscodes bieden daarvoor een basis. Training en simulaties maken ethische besluitvorming concreter, terwijl moreel beraad ruimte creëert om moeilijke situaties gezamenlijk te onderzoeken.

Zo verschuift de aandacht van alleen ‘wat mag wel en niet?’ naar de bredere professionele vraag: ‘welke keuze past bij zorgvuldig en ethisch inkopen?

  • Onderzoek: The Grey Side of Procurement: Identifying and Addressing Questionable Purchasing
  • Onderzoeker: Fanny Chen
  • Organisatie: Erasmus University Rotterdam

Download de infographic: The Grey Side of Procurement

Bekijk in één overzicht welke twijfelachtige inkooppraktijken voorkomen, waar de grootste ethische risico’s liggen en welke maatregelen organisaties kunnen nemen om ethisch inkoopgedrag te versterken.

Het product is toegevoegd
Naar je productoverzicht Verder winkelen