Gelekte verordening heeft zeer grote impact!

De Nevi Barometer Inkopen in de Publieke Sector 2026 laat zien dat publieke inkoop zich op een kantelpunt bevindt. Organisaties zoeken naar een nieuwe balans tussen kosten, risico's, maatschappelijke waarde en uitvoerbaarheid. Tegelijkertijd worden publieke organisaties geconfronteerd met budgetdruk, personeelsschaarste, geopolitieke onzekerheden en verstoringen in internationale ketens. De voorgestelde verordening geeft hiervoor een Europees kader door publieke inkoop sterker te richten op kwaliteit, innovatie, weerbaarheid, strategische autonomie en datagedreven besluitvorming.

De gelekte verordening laat zien dat de Europese Commissie inkopen steeds nadrukkelijker ziet als strategisch instrument voor duurzaamheid, innovatie, concurrentiekracht en weerbaarheid. Dat vraagt van inkopers meer marktkennis, meer samenwerking en meer focus op waardecreatie. Dit is relevant voor zowel publieke als private inkoopprofessionals. Nevi herkent veel positieve punten uit haar inbreng richting de EC. De verordening versterkt strategisch inkopen die breder gaat dan alleen het aanbestedingstraject. Het is een stap voorwaarts in het professionaliseren van de aanbesteder en daarmee samenhangend het professionaliseren van het inkoop- en aanbestedingsbeleid en de inkoopprofessional.

Aanbestedende diensten krijgen veel meer ruimte om met marktpartijen te onderhandelen over kwaliteit, commerciële voorwaarden, hoeveelheden en strategische aspecten van een opdracht. Daarmee verschuift de nadruk van procedurele naleving naar dialoog en waardecreatie. In specifieke situaties ontstaat meer ruimte om een oplossing rechtstreeks bij een ondernemer uit te vragen zonder een uitgebreide aanbestedingsprocedure te doorlopen. Dit brengt ook risico’s met zich mee als de principes van integriteit en objectiviteit niet op een transparante manier verantwoord kunnen worden.

Proces inbreng perspectief aanbestedingspraktijk en planning

Dit uitgelekte voorstel voor een “Regulation on Public Procurement” is nog geen vastgestelde en in werking getreden EU-verordening. Het is een uitgelekt conceptvoorstel dat nog moet worden vastgesteld door de Europese Commissie en daarna behandeld moet worden door het Europees Parlement en de Raad. Er zijn dus nog wijzingen mogelijk. We weten dat er nu vooral juristen aan de tafels zitten en dat het perspectief van inkoop zelf nog nauwelijks een plek heeft. Daarom is het belangrijk dat we een reactie geven vanuit Nevi, namens de beroepsgroep. 

De verwachte publicatiedatum is 9 september 2026, de verordening treedt 20 dagen daarna in werking. Lidstaten moeten binnen 2 jaar de verordening toepassen, dat zal naar verwachting dus in het vierde kwartaal van 2028 zijn.

Op 14 september van 14.00-16.30 uur organiseert Nevi een Kennis/consultatie-sessie waarin we de verordening bespreken én van commentaar voorzien t.b.v. EZK. Want als het over inkoop gaat dan is de inbreng vanuit de inkooppraktijk belangrijk! Fredo Schotanus en Hub Keulen zullen samen deze sessie begeleiden. 

Wil je erbij zijn, kennis en informatie opdoen én actief meewerken om de positie van Nevi te bepalen, meld je dan aan via publiek@nevi.nl 

De belangrijkste wijzigingen in het uitgelekte voorstel zijn:

• Er komen drie procedures. De standaardprocedure wordt een open-onderhandelingsprocedure met onderhandelen als uitgangspunt, aangevuld met een dynamische vereenvoudigde procedure voor terugkerende aankopen van standaardoplossingen die direct beschikbaar zijn op de markt en een innovatie-uitdagingsprocedure voor de ontwikkeling en aankoop van innovatieve oplossingen die nog niet op de markt beschikbaar zijn.
• Aanbestedende diensten worden verplicht om aan het begin van iedere begrotingsperiode een behoefteplan (Needs Plan) te publiceren. Dit om de voorspelbaarheid voor de markt te vergroten en strategische overwegingen eerder in de aanbestedingscyclus geïntegreerd kunnen worden.
• Het voorstel versterkt de nadruk op kwaliteit bij gunningsbeslissingen zodat de strategische doelstellingen in overheidsopdrachten, zoals duurzaamheid, sociale voorwaarden en innovatie, geïntegreerd moeten worden in het ontwerp van aanbestedingen, de gunningsfase en de uitvoering van contracten. Het gewicht van de kwaliteitscriteria moet minstens 30% van het totaal toegekende punten vertegenwoordigen. Voor contracten waarbij het onderwerp arbeidsintensief is, moet het gewicht van de kwaliteitscriteria minstens 50% van het totaal toegekende punten vertegenwoordigen.
• Meer nadruk op duurzaamheid en meer transparantieverplichtingen.
• De maximale looptijd van raamovereenkomsten met meerdere opdrachtnemers wordt verlengd van vier naar vijf jaar. Voor raamovereenkomsten met één opdrachtnemer geldt juist een maximumduur van drie jaar. Ook wordt expliciet vastgelegd dat vooraf een maximale waarde van de raamovereenkomst moet worden bepaald.
• Publieke kopers worden in staat gesteld, en soms verplicht, om risico's aan te pakken die verband houden met de veiligheid en de belangen van de Unie of lidstaten, gekoppeld aan kritieke infrastructuur, gevoelige informatie, cyberbeveiliging en schadelijkheid.
• Elke lidstaat moet een nationale aanbestedingstoezichthouder aanwijzen, een zogenoemde National Coordinating Authority. Voor Nederland zou dit betekenen dat alsnog een formeel toezichthoudend orgaan op het aanbestedingsrecht moet worden ingericht, iets waar Nevi al lang voor pleit.
• Ook krijgt de verordening een sterke data- en digitaliseringscomponent.